Yadda Ake Wasa da Saurayi na Musulunci:
Batun yadda ake wasa da saurayi na Musulunci yana ɗaya daga cikin abubuwan da ake yawan tambaya a wannan zamani, musamman a tsakanin matasa Musulmi. Kalmar “wasa” a nan ba ta nufin batsa ko aikata abin da shari’a ta haramta ba; a’a, tana nufin mu’amala ta halal, ladabi, natsuwa da mutunci wadda ke gina fahimta, girmamawa da kyakkyawar niyya a tsakanin mace da namiji a cikin iyakar da Musulunci ya yarda.
Musulunci addini ne na tsaka-tsaki: bai hana soyayya ba, amma ya tanadi ka’idoji don kare zuciya, mutunci da al’umma. Saboda haka, fahimtar yadda ake wasa da saurayi na Musulunci na buƙatar sanin:
- Ma’anar wasa a fahimtar shari’a
- Bambanci tsakanin wasa na halal da haram
- Ka’idojin mu’amala tsakanin mace da namiji
- Matsayin niyya, ladabi da iyaka
- Abubuwan da ke ƙarfafa girmamawa ba tare da sabawa addini ba
- Abubuwan da ya kamata a guje wa su
Manufar wannan rubutu ita ce ilimantarwa da gyaran fahimta, ba koyar da lalata ko kwaikwayon al’adu marasa tarbiyya ba.
Ma’anar “Wasa” A Wannan Mahallin
Mene ne ake nufi da “wasa” a Musulunci?
A cikin wannan rubutu, wasa yana nufin:
- Magana mai ladabi da natsuwa
- Nishaɗi na kalmomi da ke gina fahimta
- Mu’amala ta mutunci da girmamawa
- Nuna kulawa ba tare da wuce iyaka ba
Ba ya nufin:
- Batsa ko maganganu masu tayar da sha’awa
- Taɓawa ko kusanci da aka haramta
- Shirya abu mai kaiwa ga zina
Don haka, yadda ake wasa da saurayi na Musulunci hanya ce ta mu’amala mai tsari, ba wasa na lalata ba.
Muhimmancin Iyaka A Mu’amalar Musulunci
Dalilin Da Ya Sa Musulunci Ya Sanya Iyaka
Musulunci ya sanya iyaka ne domin:
- Kare zuciya daga raunana imani
- Kare mutunci da darajar mace da namiji
- Gujewa kaiwa ga abin da ya haramta
Iyaka ba takura ba ce, kariya ce. Duk wanda ya fahimci wannan, zai iya yin mu’amala cikin natsuwa ba tare da jin matsin lamba ba.
Matsayin Soyayya Da Mu’amala a Musulunci
Shin Musulunci Ya Hana Soyayya?
A’a. Musulunci bai hana soyayya ba, amma:
- Ya tsara ta
- Ya tsaftace ta
- Ya kai ta ga aure
Saboda haka, yadda ake wasa da saurayi na Musulunci dole ne ya kasance cikin hanyar da ke kaiwa ga alheri, ba fitina ba.
Yadda Ake Wasa da Saurayi na Musulunci: Ka’idoji Na Asali
1. Niyya Mai Kyau
Komai a Musulunci yana farawa da niyya. Mace ta tambayi kanta:
- Shin wannan mu’amala tana kaiwa ga alheri?
- Shin tana girmama kaina da addinina?
- Shin tana da iyaka?
Idan niyya ta lalace, wasa zai zama fitina.
2. Kiyaye Ladabi a Magana
Magana ita ce ginshiƙin yadda ake wasa da saurayi na Musulunci. Ladabi a magana ya haɗa da:
- Gujewa kalmomin da ke tayar da sha’awa
- Yin magana cikin mutunci
- Rashin wasa da raini ko izgili
Magana mai kyau tana gina zuciya, mara kyau tana lalata ta.
3. Gujewa Sako-sakon Da Ba Su Dace Ba
A wannan zamani na waya da intanet:
- Sauƙin magana ya ƙaru
- Amma fitina ta ƙaru
Musulunci ya koyar da:
- Gujewa yawan hira mara amfani
- Gujewa magana a lokacin da zuciya ke rauni
- Kiyaye kalmomi da lokuta
Yadda Ake Nuna Kulawa Ba Tare Da Sabawa Addini Ba
1. Taimako Mai Mutunci
Nuna kulawa na iya kasancewa ta:
- Shawara mai kyau
- Taimakon ilimi
- Taimakon tarbiyya
Ba sai kusanci ko maganganu masu nauyi ba.
2. Girmamawa Da Daraja
Idan mace na son ta san yadda ake wasa da saurayi na Musulunci, to:
- Ta girmama ra’ayinsa
- Ta guji raini
- Ta nuna tausayi ba tare da shagube ba
Girmamawa tana ɗaga daraja a zuciya.
Abubuwan Da Ke Halatta a Mu’amalar Wasa
Magana Ta Ilimi
- Tattaunawa kan karatu
- Kan rayuwa
- Kan buri na halal
Nishaɗi Mai Tsabta
- Barkwanci ba tare da batsa ba
- Dariya mai natsuwa
- Maganganu masu ƙarfafa gwiwa
Abubuwan Da Ba Su Halatta Ba
1. Taɓawa Ko Kusanci
- Haram ne kafin aure
2. Maganganu Masu Tayarda Sha’awa
- Ko da da kalmomi ne
3. Sirri Mai Kaiwa Ga Zunubi
- Hira a boye da ba ta da iyaka
Wadannan duk suna karya ka’idar yadda ake wasa da saurayi na Musulunci.
Bambanci Tsakanin Wasa Na Halal Da Wasa Na Haram
Wasa Na Halal
- Yana gina tarbiyya
- Yana kiyaye mutunci
- Yana da iyaka
Wasa Na Haram
- Yana tayar da sha’awa
- Yana kaiwa ga fitina
- Yana rage darajar mace da namiji
Yadda Ake Wasa Da Saurayi Idan Akwai Niyyar Aure
1. Bayyana Iyaka Tun Farko
Mace ta:
- Bayyana cewa tana son abu na halal
- Guji rikitar da saurayi
Bayani a fili yana rage wasa marar amfani.
2. Kiyaye Natsuwa
Idan nufin aure ne:
- Kada a yi gaggawa
- Kada a yi tsananin wasa
Natsuwa tana taimakawa yanke hukunci mai kyau.
Matsayin Kunya a Mu’amalar Musulunci
Kunya a Musulunci:
- Alamar imani ce
- Kariyar zuciya ce
Mace mai kunya:
- Ba ta wulakanta kanta
- Ba ta buɗe kofar fitina
Wannan yana da muhimmanci a yadda ake wasa da saurayi na Musulunci.
Matsayin Namiji a Wasa Na Musulunci
Ba mace kaɗai ke da alhaki ba. Namiji ya:
- Girmama iyaka
- Guji matsa lamba
- Nuna tarbiyya
Wasa na halal yana buƙatar haɗin kai daga bangarorin biyu.
Illolin Wasa Mara Iyaka
Illolin Addini
- Raunin imani
- Kaiwa ga haram
Illolin Tunani
- Damuwa
- Karya zuciya
Illolin Zamantakewa
- Zubar da mutunci
- Rashin amincewa
Shawarwari Ga Budurwa Musulma
- Ki san darajarki
- Ki kiyaye iyakoki
- Ki yi mu’amala da niyya mai kyau
- Ki guji kwaikwayon al’adar da ba ta dace ba
Tambayoyi Da Ake Yawan Yi
Shin magana da saurayi haram ce?
A’a, idan akwai bukata da ladabi.
Shin wasa na halal yana yiwuwa?
Eh, idan an kiyaye iyaka.
Shin soyayya kafin aure laifi ce?
Soyayya a zuciya ba laifi ba ce, amma aiki da maganganu na buƙatar ka’ida.
Kammalawa
Yadda ake wasa da saurayi na Musulunci hanya ce ta mu’amala mai tsabta, natsuwa da mutunci. Musulunci bai hana magana, dariya ko nishaɗi ba, amma ya sanya iyaka domin kare zuciya da al’umma.
Wasa na halal:
- Yana gina fahimta
- Yana kare daraja
- Yana kaiwa ga alheri
Amma wasa mara iyaka:
- Yana lalata tarbiyya
- Yana kaiwa ga fitina
Abin da ya fi muhimmanci shi ne:
- Tsoron Allah
- Girmama kai
- Bin hanyar da za ta kai ga halal da albarka