Gyaran Nono Budurwa a Musulunci:
Batun gyaran nono budurwa a Musulunci na daga cikin abubuwan da suke jawo muhawara a tsakanin mata, iyaye, da ma al’umma gaba ɗaya. Wasu na kallon shi a matsayin gyaran jiki don ƙara kyau, wasu kuma na kallon shi a matsayin canza halittar Allah. Saboda haka, yana da matuƙar muhimmanci a yi bayani mai zurfi, mai natsuwa, kuma bisa ƙa’idojin Musulunci da ilimin lafiya.
A wannan rubutu, za mu tattauna gyaran nono budurwa a Musulunci ta fannoni da dama: ma’anarsa, dalilan yin sa, matsayin Musulunci a kai, bambanci tsakanin gyaran lafiya da gyaran ƙawatawa, hanyoyin halas, hanyoyin da ba su halatta ba, illolinsa, da kuma shawarwari ga budurwa Musulma.
Manufar wannan post ita ce ilimi da wayar da kai, ba ƙarfafa zunubi ko canza halittar Allah ba.
Ma’anar Gyaran Nono Budurwa
Mene ne ake nufi da “gyaran nono”?
A fahimtar ilimi, gyaran nono na nufin duk wani abu da ake yi domin:
- Daidaita girman nono
- Gyara siffarsa
- Ƙara ko rage girma
- Ƙarfafa nono da ya yi sanyi
- Gyara matsala ta lafiya ko ta halitta
Wa ake kira budurwa?
A nan, budurwa na nufin:
- Mace da ba ta taɓa yin aure ba
- Ko mace da ba ta shiga jima’i ba
- Mace matashiya wadda jikinta ke cikin matakin girma
Saboda haka, gyaran nono budurwa a Musulunci yana magana ne akan duk wata hanya da budurwa za ta bi domin gyara nononta, tare da la’akari da shari’ar Musulunci.
Dalilan Da Suke Sa Budurwa Ta Nemi Gyaran Nono
1. Dalilai na Halitta
Wasu budurwai:
- Nono ya yi ƙanƙanta fiye da kima
- Nono ya bambanta girma (ɗaya babba ɗaya ƙanana)
- Nono ya faɗi tun da wuri
Wannan na iya kasancewa daga kwayoyin halitta.
2. Dalilai na Lafiya
A wasu lokuta:
- Nono na iya haddasa ciwon baya
- Zafi a wuya ko kafaɗa
- Matsalar fata a ƙarƙashin nono
A irin wannan yanayi, gyaran nono na iya zama bukatar lafiya.
3. Dalilai na Tunani (Psychological)
Wasu budurwai:
- Ba sa jin daɗin jikinsu
- Suna jin kunya a gaban mutane
- Suna fuskantar raini ko tsangwama
Wannan na iya shafar ƙwarin gwiwa da tunani.
4. Dalilai na Kwalliya
A nan ne mafi yawan rigima ke faruwa:
- Son ƙara kyau kawai
- Kwaikwayon mutane
- Tasirin kafafen sada zumunta
Wannan dalili ne da Musulunci ke kula da shi sosai.
Matsayin Musulunci Kan Gyaran Jiki
Asalin Ka’ida a Musulunci
A Musulunci:
- Allah ne Ya halicci mutum cikin kyakkyawan tsari
- Ba a yarda a canza halittar Allah ba don kawai ƙawatawa
Allah Ya halicci mutum da hikima, kuma duk wani canji da ba dole ba yana bukatar hujja mai ƙarfi.
Gyaran Nono Budurwa a Musulunci: Halas Ko Haram?
Lokutan Da Gyaran Nono Zai Iya Halatta
Gyaran nono budurwa a Musulunci na iya zama halas idan:
1. Don Bukatar Lafiya
- Idan nono na haddasa ciwo
- Idan yana cutar da lafiyar jiki
- Idan likita ya tabbatar da bukatar hakan
A wannan yanayi, ana kallon shi a matsayin magani, ba ƙawatawa ba.
2. Gyaran Matsalar Halitta
- Idan nono ya lalace sakamakon hatsari
- Idan an haife ta da matsala mai tsanani
- Idan nono ya yi nakasa sosai
Wannan ana ɗaukar sa a matsayin mayar da jiki daidai, ba canza halitta ba.
Lokutan Da Gyaran Nono Zai Zama Haram
Gyaran nono budurwa a Musulunci zai zama haram idan:
1. Don Kawai Ƙawatawa
- Son ƙara girma saboda kyau kawai
- Bin son zuciya
- Kwaikwayon wasu mata
2. Canza Halittar Allah
- Yin abu da zai sauya siffar da Allah Ya halitta ba tare da dalili ba
3. Idan Akwai Bayyanar Al’aura
- Idan gyaran ya buƙaci nuna nono ga wanda ba miji ba
- Idan babu cikakkiyar buƙatar lafiya
Bambanci Tsakanin Gyaran Lafiya da Gyaran Kwalliya
Gyaran Lafiya
- Manufa: magani
- Dalili: ciwo, cuta, nakasa
- Hukunci: zai iya zama halas
Gyaran Kwalliya
- Manufa: ƙara kyau
- Dalili: sha’awa, kwaikwayo
- Hukunci: haram ko makruh
Wannan bambanci yana da muhimmanci sosai wajen fahimtar gyaran nono budurwa a Musulunci.
Hanyoyin Gyaran Nono Da Budurwa Ke Bi
1. Hanyoyin Halitta (Ba Tiyata Ba)
Wadannan sun fi aminci kuma sun fi kusa da halal:
Motsa Jiki
- Wasu motsa jiki na ƙarfafa tsokar kirji
- Ba sa canza halitta, sai dai ƙarfafa jiki
Abinci Mai Gina Jiki
- Abinci mai kyau na taimakawa ci gaban jiki gaba ɗaya
Kulawar Lafiya
- Tsabtace fata
- Gujewa abin da ke cutar da jiki
2. Hanyoyin Tiyata
Ƙara Girman Nono
- Ta amfani da kayan roba
- Wannan yawanci na shiga cikin canza halitta
Rage Girman Nono
- Idan nono ya yi nauyi sosai har yana cutar da lafiya
A Musulunci, ana duba niyya, bukata, da sakamakon irin wannan tiyata.
Illolin Gyaran Nono Ba Tare Da Bukata Ba
Illolin Lafiya
- Ciwon jiki
- Matsalar kamuwa da cuta
- Matsalar shayarwa a gaba
Illolin Tunani
- Rashin gamsuwa da kai
- Dogaro da gyaran jiki don jin daɗi
Illolin Addini
- Shiga abin da bai dace ba
- Rashin yarda da kaddarar Allah
Shawarwari Ga Budurwa Musulma
1. Ki Yarda Da Halittarki
Allah Ya halicce ki cikin tsari mai kyau.
2. Ki Bambanta Tsakanin Bukata da Sha’awa
Ba duk abin da ake so ake bukata ba.
3. Ki Nemi Shawarar Masana
- Likita
- Malamin addini mai ilimi
4. Ki Guji Tasirin Social Media
Yawancin hotuna ba gaskiya ba ne.
5. Ki Kula Da Lafiyarki Gaba ɗaya
Lafiya ta fi kyau muhimmanci fiye da siffa.
Matsayin Iyaye Da Al’umma
Iyaye su:
- Ilimantar da ‘ya’yansu mata
- Rage matsin lamba na kyau
- Ƙarfafa yarda da kai
Al’umma kuma ta:
- Daina raini
- Daina tsangwama
- Girmama mace a duk yanayinta
Tambayoyi Da Ake Yawan Yi Akan Gyaran Nono Budurwa a Musulunci
Shin duk gyaran nono haram ne?
A’a, ba duka ba. Idan don lafiya ne, zai iya halatta.
Shin budurwa ta fi shigar laifi idan ta yi gyaran nono?
Laifi yana rataye ne da niyya da dalili, ba matsayin aure kawai ba.
Shin amfani da hanyoyin halitta ya halatta?
Eh, muddin ba su cutar da jiki ba kuma ba su sa a aikata haram ba.
Kammalawa
Batun gyaran nono budurwa a Musulunci na bukatar fahimta mai zurfi, ba hukunci cikin gaggawa ba. Musulunci addini ne na tsaka-tsaki, yana kula da lafiya, amma yana kuma hana bin sha’awa da canza halittar Allah ba tare da dalili ba.
Idan gyaran nono don lafiya ko gyaran nakasa ne, akwai sassauci. Amma idan don ƙawatawa kawai ne, to Musulunci ya yi gargadi a kai. Mafi alheri ga budurwa Musulma shi ne ta yarda da kanta, ta kula da lafiyarta, ta kuma nemi yardar Allah fiye da yardar mutane.